AI Act: jak oznaczać chatboty i treści generowane przez AI?

01

Fakty: co obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r.?

Art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 ustanawia obowiązki przejrzystości dla wybranych systemów AI i treści generowanych lub modyfikowanych przez AI. Zasady stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. Obejmują one bezpośrednią interakcję człowieka z AI, techniczne znakowanie wyników generatywnych, informowanie o rozpoznawaniu emocji i kategoryzacji biometrycznej oraz ujawnianie deepfake’ów i określonych tekstów dotyczących spraw interesu publicznego.

Ograniczony okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. Komisja wskazuje wyłącznie dla obowiązku maszynowo odczytywalnego znakowania z art. 50 ust. 2 w odniesieniu do systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. Nie jest to ogólne odroczenie wszystkich obowiązków przejrzystości.

Materiał zweryfikowano 5 października 2026 r. Ma charakter informacyjny i procesowy, a nie indywidualnej porady prawnej. Rola firmy oraz właściwy sposób oznaczenia zależą od systemu, sposobu wdrożenia, treści i odbiorców; przypadki graniczne warto potwierdzić z prawnikiem zajmującym się prawem nowych technologii.

02

Fakty: najpierw ustal, czy firma jest dostawcą czy podmiotem stosującym

Dostawcą jest podmiot, który rozwija system AI lub zleca jego rozwój i wprowadza go na rynek albo oddaje do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Podmiotem stosującym jest organizacja, która używa systemu pod swoją kontrolą w działalności zawodowej. Firma korzystająca z gotowego narzędzia zwykle będzie podmiotem stosującym, lecz własna marka, istotna przebudowa lub model wdrożenia mogą zmienić ocenę.

Role przekładają się na inne zadania. Dostawca odpowiada między innymi za zaprojektowanie bezpośredniej interakcji tak, aby odbiorca był poinformowany o rozmowie z AI, oraz za techniczne znakowanie wyników generatywnych. Podmiot stosujący odpowiada między innymi za ujawnienie deepfake’u i określonego tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego.

Pracownik działający zgodnie z instrukcjami przedsiębiorstwa nie jest odrębnym podmiotem stosującym. Odpowiedzialność procesowa pozostaje po stronie organizacji, również gdy treść przygotowuje wykonawca działający pod jej kontrolą.

03

Fakty: chatbot powinien ujawnić, że jest AI na początku kontaktu

Jeżeli system został zaprojektowany do bezpośredniej, rzeczywistej dwustronnej rozmowy z człowiekiem — na przykład chatbot, agent AI albo awatar — odbiorca powinien zostać jasno poinformowany, że kontaktuje się z systemem AI. Informacja ma pojawić się najpóźniej przy pierwszej interakcji, być wyraźna i spełniać wymagania dostępności.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której dla rozsądnie poinformowanej, uważnej osoby charakter interakcji jest oczywisty. Wytyczne Komisji zalecają interpretować ten wyjątek wąsko. Bezpieczniejszym rozwiązaniem operacyjnym jest krótka, jednoznaczna informacja w oknie rozmowy i ponowienie jej w kanale głosowym, jeżeli użytkownik może nie widzieć ekranu.

Obowiązek z ust. 1 jest przypisany dostawcy systemu. Firma wdrażająca zewnętrzny chatbot powinna jednak sprawdzić w konfiguracji i umowie, czy wymagane ujawnienie jest aktywne we wszystkich kanałach, językach i wersjach mobilnych oraz czy nie znika po zmianie interfejsu.

04

Fakty: metadana dostawcy i etykieta dla człowieka to dwa różne mechanizmy

Dostawcy systemów generujących syntetyczny tekst, obraz, dźwięk lub wideo muszą zapewnić maszynowo odczytywalne i wykrywalne oznaczenie wyników jako wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI, o ile jest to technicznie wykonalne. Przepis uwzględnia rodzaj treści, ograniczenia technologii, koszty oraz stan wiedzy technicznej, a także przewiduje wyjątki, między innymi dla standardowej edycji, która nie zmienia istotnie danych wejściowych ani ich znaczenia.

Maszynowo odczytywalne oznaczenie może być zapisane w metadanych lub w inny techniczny sposób i jest przede wszystkim zadaniem dostawcy. Nie jest jednak równoznaczne z informacją zauważalną dla odbiorcy. Komisja wyraźnie wskazuje, że przy deepfake’u podmiot stosujący nie może polegać wyłącznie na ukrytym znaczniku technicznym.

Firma korzystająca z generatora powinna zachowywać pochodzenie pliku, nie usuwać automatycznie dostępnych oznaczeń i sprawdzić, co dzieje się z nimi po eksporcie, kompresji, montażu lub publikacji w platformie społecznościowej. To rekomendacja techniczna, która ułatwia wykazanie kontroli, ale nie zastępuje oceny obowiązku widocznego oznaczenia.

05

Fakty: kiedy oznaczać deepfake i tekst o interesie publicznym

Deepfake w rozumieniu AI Act to wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI obraz, dźwięk albo wideo, które przypominają istniejącą osobę, obiekt, miejsce, podmiot lub zdarzenie i mogą fałszywie wydawać się autentyczne. Podmiot stosujący powinien ujawnić taki charakter treści najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy, w sposób czytelny lub słyszalny. Dla utworów wyraźnie artystycznych, satyrycznych, fikcyjnych lub podobnych przewidziano proporcjonalny sposób ujawnienia, który nie zakłóca odbioru utworu.

W przypadku tekstu obowiązek podmiotu stosującego jest węższy. Dotyczy treści wygenerowanej lub zmodyfikowanej przez AI, która jest publikowana w celu informowania społeczeństwa o sprawie interesu publicznego — na przykład ważnym rozwoju gospodarczym, finansowym, politycznym, naukowym, zdrowotnym lub środowiskowym.

Etykieta nie jest wymagana na tej podstawie, jeżeli tekst przeszedł rzeczywistą kontrolę człowieka lub kontrolę redakcyjną, a osoba fizyczna albo prawna ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację. Sama korekta pisowni, stylu albo formalne kliknięcie akceptacji nie stanowią merytorycznej weryfikacji. AI Act nie wprowadza więc jednej zasady „oznacz każdy tekst wsparty AI”; wymaga oceny celu, tematu, procesu kontroli i odpowiedzialności.

06

Rekomendacja WEBee: wprowadź prostą matrycę decyzji przed publikacją

Proces nie powinien opierać się na pamięci pojedynczego pracownika. Dodaj krótki formularz do narzędzia publikacyjnego lub listę kontrolną w istniejącym obiegu akceptacji. Właściciel treści powinien odpowiedzieć na kilka pytań przed udostępnieniem materiału odbiorcom.

Wynik matrycy nie musi automatycznie przesądzać oceny prawnej. Ma wskazać przypadki zwykłe, wymusić zachowanie dowodów weryfikacji i skierować sytuacje niejednoznaczne do osoby odpowiedzialnej za zgodność lub komunikację.

• Czy odbiorca prowadzi bezpośrednią rozmowę z systemem AI?
• Czy materiał przedstawia istniejącą osobę, miejsce, obiekt lub zdarzenie tak, że może wyglądać na autentyczny?
• Czy tekst ma informować społeczeństwo o sprawie interesu publicznego?
• Czy człowiek zweryfikował treść merytorycznie, źródła i wnioski, a nie tylko język?
• Kto ma prawo zatwierdzić, zmienić lub odrzucić publikację i kto ponosi odpowiedzialność redakcyjną?
• Czy plik zachowuje techniczne informacje o pochodzeniu po obróbce i publikacji?
• Czy etykieta będzie czytelna, dostępna i widoczna najpóźniej przy pierwszym kontakcie?

07

Rekomendacja WEBee: udokumentuj minimalny proces i przetestuj kanały

Stwórz rejestr używanych generatorów, chatbotów i agentów. Dla każdego zapisz rolę organizacji, właściciela biznesowego, dostawcę, kanały, typ wyników, ustawienia ujawnienia, sposób zachowania znaczników oraz ścieżkę akceptacji. Nie trzeba budować osobnego systemu — na początku wystarczy kontrolowana tabela połączona z procedurą publikacji.

Następnie przeprowadź test końcowy: otwórz chat na telefonie i komputerze, sprawdź czytnik ekranu, pobierz przykładowy obraz lub wideo, wykonaj typową obróbkę i zobacz, czy informacja pozostaje zrozumiała. W tekstach przechowuj źródła, nazwisko recenzenta, zakres zmian i datę zatwierdzenia.

Dobrowolny unijny kodeks praktyk może być narzędziem wykazania zgodności dla podmiotów, które do niego przystąpią; nie zastępuje AI Act ani wytycznych Komisji. Niezależnie od decyzji o przystąpieniu jego podział na techniczne znakowanie po stronie dostawcy i etykietowanie po stronie podmiotu stosującego jest użyteczną mapą kontroli.

• wyznacz właściciela procesu oraz zastępstwo;
• zatwierdź krótkie wzory etykiet PL i EN dla każdego kanału;
• zapisuj wersję narzędzia, datę, recenzenta i rezultat weryfikacji;
• przetestuj widoczność, dźwięk, dostępność i zachowanie metadanych;
• dodaj kontrolę do umów z dostawcami, agencjami i wykonawcami;
• przeglądaj proces po zmianie narzędzia, kanału albo wytycznych.