CBAM 2026: jak importer ma przygotować dane i proces?

01

Fakty: co zmieniło się 1 stycznia 2026 r.?

Od 1 stycznia 2026 r. działa docelowy okres unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. CBAM obejmuje wskazane w przepisach towary z sektorów cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, energii elektrycznej i wodoru. Zamiast samych raportów kwartalnych pojawiły się upoważnienie zgłaszającego, roczna deklaracja i obowiązek umorzenia certyfikatów CBAM.

Pierwsza deklaracja roczna obejmie import dokonany w 2026 r. Komisja wskazuje termin 30 września 2027 r. zarówno na złożenie deklaracji, jak i umorzenie odpowiadających jej certyfikatów. Certyfikaty mają odzwierciedlać emisje wbudowane, z uwzględnieniem zasad dotyczących bezpłatnego przydziału w systemie EU ETS oraz możliwego pomniejszenia o cenę emisji rzeczywiście zapłaconą w państwie trzecim, jeżeli importer dysponuje wymaganymi dowodami.

Materiał zweryfikowano 8 października 2026 r. Ma charakter informacyjny i procesowy, nie stanowi indywidualnej porady prawnej, celnej ani podatkowej. Zakres obowiązków zależy między innymi od kodu CN, pochodzenia, procedury celnej, wolumenu oraz modelu przedstawicielstwa; przypadki graniczne należy potwierdzić z właściwym specjalistą lub organem.

02

Fakty: jak działa próg 50 ton?

Próg de minimis wynosi 50 ton masy netto na importera w roku kalendarzowym. Dla jego oceny sumuje się objęte nim towary CBAM z sektorów żelaza i stali, aluminium, nawozów oraz cementu — także wtedy, gdy występują pod różnymi kodami CN i w wielu odprawach. Nie jest to osobny limit dla każdego kodu, dostawcy ani transportu.

Próg masowy nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru. Dla tych towarów obowiązki należy oceniać niezależnie od ilości. Zwolnienie nie powinno być również utożsamiane z brakiem potrzeby gromadzenia danych: bez bieżącego sumowania masy firma może zauważyć przekroczenie dopiero po odprawie.

PUESC wyjaśnia, że po przekroczeniu 50 ton obowiązki odnoszą się do emisji wbudowanych we wszystkich objętych progiem towarach zaimportowanych przez podmiot w danym roku, a nie tylko do nadwyżki ponad limit. Dlatego kontrola musi obejmować cały rok i zachowywać historię od pierwszego przywozu.

03

Fakty: kto może importować i gdzie składa się wniosek?

Importer objęty obowiązkiem powinien działać jako upoważniony zgłaszający CBAM albo — w odpowiednim modelu — przez upoważnionego pośredniego przedstawiciela celnego. Wnioski i decyzje są obsługiwane elektronicznie w module zarządzania upoważnieniami Rejestru CBAM. Dostęp do unijnych usług wymaga konta EU Login z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym.

Polskie PUESC informuje, że od 1 kwietnia 2026 r. samo złożenie nowego wniosku nie daje prawa do dalszego importu towarów objętych obowiązkiem. Import jest możliwy po uzyskaniu statusu, z uwzględnieniem reguł progu i przedstawicielstwa. Rozwiązanie przejściowe dotyczyło wniosków złożonych do 31 marca 2026 r.

W praktyce numer konta CBAM albo odniesienie do kwalifikującego się wniosku powinny zostać powiązane z procesem celnym. Odpowiedzialność operacyjną trzeba ustalić między działem zakupów, agencją celną, finansami i osobą zarządzającą Rejestrem CBAM — zanim towar dotrze do granicy.

04

Fakty: wartości rzeczywiste, wartości domyślne i certyfikaty

W pierwszej deklaracji importer może zastosować wartości domyślne udostępniane zgodnie z zasadami CBAM albo wartości rzeczywiste. Wybór wartości rzeczywistych wymaga otrzymania od producenta danych o całkowitych emisjach wbudowanych i ich weryfikacji przez akredytowanego weryfikatora. Komisja opublikowała w 2026 r. osobne materiały dla operatorów instalacji oraz sektorowe przewodniki obliczeniowe.

Cena certyfikatu CBAM jest powiązana z ceną uprawnień EU ETS. W 2026 r. Komisja wylicza ją jako średnią kwartalną cen zamknięcia aukcji; od 2027 r. kalkulacja ma być tygodniowa. To oznacza, że dane ilościowe i emisje powinny zasilać także prognozę finansową, nawet jeżeli ostateczne rozliczenie nastąpi później.

Jeżeli w państwie pochodzenia została faktycznie zapłacona cena emisji, możliwe jest odpowiednie pomniejszenie liczby certyfikatów. Nie wystarczy jednak informacja od dostawcy w wiadomości e-mail — firma powinna określić, jakie dokumenty, przeliczenia walutowe i potwierdzenia będą wymagane oraz kto je zatwierdzi.

05

Rekomendacja WEBee: zbuduj jeden rejestr danych CBAM

Najpierw utwórz kontrolowany rejestr, który łączy każdą pozycję importową z dokumentem celnym, kodem CN, masą netto, krajem pochodzenia, dostawcą, producentem i instalacją. Dodaj identyfikator zgłaszającego, sposób wyznaczenia emisji, okres raportowy oraz odnośniki do dowodów i weryfikacji.

Rejestr nie musi od razu być osobną aplikacją. Może rozpocząć się jako chroniona tabela z walidacją i historią zmian, jeżeli ma jednego właściciela, ustalone źródła oraz regularną kontrolę. Przy większej liczbie odpraw warto zasilać go automatycznie z ERP, systemu celnego lub raportów agencji, ograniczając ręczne przepisywanie.

• numer zgłoszenia celnego, data dopuszczenia do obrotu i kod CN;
• masa netto oraz sektor używany do kontroli progu;
• importer, przedstawiciel celny, dostawca, producent i instalacja;
• wartość domyślna albo rzeczywista oraz wersja metody obliczeń;
• emisje bezpośrednie i pośrednie w wymaganym zakresie;
• weryfikator, raport weryfikacyjny i status kompletności;
• cena emisji zapłacona poza UE oraz dokumenty potwierdzające;
• osoba zatwierdzająca, data kontroli i historia korekt.

06

Rekomendacja WEBee: automatyzuj próg, braki i wyjątki

Raz w miesiącu — a przy dużym wolumenie częściej — uzgadniaj sumę masy netto z danymi celnymi. System powinien pokazywać wynik roczny dla całego importera, a nie wyłącznie dla poszczególnych spółek operacyjnych, magazynów czy dostawców. Ustal alerty przed przekroczeniem progu, na przykład przy 60, 80 i 90 procentach, lecz nie traktuj ich jako interpretacji prawnej.

Osobny widok powinien wskazywać braki: nieznaną instalację, niespójny kod CN, brak metody emisji, przeterminowaną weryfikację albo dokument ceny emisji bez akceptacji. Wyjątek potrzebuje właściciela, terminu i ścieżki eskalacji. Dzięki temu zespół pracuje nad konkretną luką, zamiast szukać jej dopiero przy deklaracji.

Integracja z ERP lub narzędziem BI ma sens dopiero po uzgodnieniu definicji. Ten sam termin — na przykład masa, producent albo kraj pochodzenia — musi oznaczać to samo dla zakupów, agencji celnej i osoby sporządzającej deklarację.

07

Rekomendacja WEBee: zamknij 2026 r. w sześciu kontrolach

Nie warto czekać do września 2027 r. Po zakończeniu każdego miesiąca wykonuj te same kontrole, a po ostatniej odprawie roku przygotuj uzgodniony pakiet dla deklaracji. Harmonogram powinien pozostawić czas na pytania do dostawców, weryfikację wartości rzeczywistych, korekty oraz plan zakupu certyfikatów.

WEBee może pomóc odwzorować źródła danych, zaprojektować rejestr i dashboard, zautomatyzować import raportów oraz wprowadzić kontrolę kompletności. Ocena prawna kodów, zwolnień i modelu zgłaszającego pozostaje po stronie kompetentnego doradcy oraz właściwych organów.

• uzgodnij wszystkie zgłoszenia celne z rejestrem CBAM;
• przelicz łączną masę i udokumentuj zastosowanie albo brak progu;
• potwierdź producenta oraz instalację dla każdej pozycji;
• zamknij wybór wartości domyślnej lub zweryfikowanej wartości rzeczywistej;
• sprawdź dowody ceny emisji zapłaconej w państwie trzecim;
• zatwierdź odpowiedzialność, terminy, dostęp do Rejestru i prognozę certyfikatów.